محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

267

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

[ 617 ] ذرور برگ و تخم انجره : جهت قروح متأكله و سرطان متقرح بىعديل و بىلذع است ] . [ 618 ] ذرور ديگر : در رفع آكله و تجفيف قروح از مجربات است : موى سوخته ، دو جزء ؛ پوست پياز سوخته ، يك جزء ؛ تخم ريحان بوداده ، نصف جزء و كافور قيصورى ، ربع جزء . [ 619 ] ذرور مصعد : از مجربات حكماى قديم است در اندمال جراحات و عسر البرء ، و تجفيف آن و رفع آكله و قروح ساعيه و بردن گوشت زياد و در اسقاط بواسير ، نائب مناب حديد است : زرنيخ سرخ و زرد ، هر يك دو جزء ؛ آهك آب نديده و زاج سفيد ، هر يك ، يك جزء ؛ زاج زرد و زاج سرخ ، هر يك ربع جزء ، با سركه سرشته ، بيست و چهار روز در ميان جو گذاشته ، پس تصعيد كنند و هر چه مصعد اوست ، جهت اندمال جراحات و آكله و هر چه رسوب اوست جهت اسقاط بواسير و بردن گوشت زياد استعمال نمايند كه بهتر از بريدن و بى غائله است و اهل فرنگ ، شرب او را نيز در بعضى امور بسيار نافع دانسته‌اند ؛ اما خلاف واقع مىنمايد . [ 620 ] ذرور : منقول از تذكره جهت تجفيف رطوبات و بردن گوشت زياد ، بسيار مجرب است : پوست انار ، عفص ، شبّ يمانى ، سعد ، كاغذ كبودِ سوخته و انزروت ، از هر يك ، يك ؛ نحاس محرق ، پنج و مر صاف ، كندر و دم‌الاخوين ، دو . [ 621 ] ذرور ديگر : كه از اسرار و در اندمال جراحات به غايت سريع الاثر و عظيم الفعل است : صبر زرد ، گلنار ، قثاء و كندر ، بالسوية . [ 622 ] ذرور ديگر : جهت قروح حارّ المزاج و ملتهبه و متورمه ، به غايت مؤثر است و از عجايب اين صفت است : صندل سرخ ، نيلوفر و صبر زرد ، بالسوية ذرور نمايند . باب سيزدهم : در ضمادات و كمادات و نطولات و قطورات مخترع ضمادات ، « بقراط » است و اطليه ، اعم از اوست . [ 623 ] ضماد سلطايانس : يعنى ترمس ، چون بر كنج ران ضماد نمايند ، اسهال صفرا كند و بر معده اسهال بلغم نمايد و بر وركين اسهال سودا و بر پستان ، اسهال خون و از اسرار شمرده‌اند : ترمس نرم بسايند و حنظل به قدر نصف او و طلق محلوب به قدر خمس و